Về AER và AEMO: Tìm hiểu tại Link:

AEMO - Cơ quan Điều hành Thị trường Năng lượng Úc

AER - Australian Energy Regulator

Cơ quan Quản lý Năng lượng Úc (AER) đã công bố thêm chi tiết về kế hoạch của Chính phủ nhằm cung cấp điện miễn phí vào giữa ngày cho một số người dân Úc.

Gói Solar Sharer Offer (SSO - Gói Chia sẻ Năng lượng Mặt trời) sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 dành cho người dân tại Queensland, New South Wales và Nam Úc; các bang khác sẽ áp dụng sau đó. Chương trình này sẽ là một phần của Giá chào bán mặc định (DMO) – một mức giá do cơ quan quản lý thiết lập mà các nhà bán lẻ điện cần phải cung cấp cho khách hàng, đóng vai trò là chuẩn mực cho giá điện trong năm tài chính tới.

Vậy cơ chế này sẽ hoạt động như thế nào? Câu chuyện về điện mặt trời mái nhà của Úc thực sự đáng kinh ngạc; các tấm pin trên khoảng 4 triệu hộ gia đình và doanh nghiệp trên khắp nước Úc thường xuyên là nguồn cung cấp điện lớn nhất trong lưới điện. Làn sóng năng lượng mặt trời đó tràn ngập lưới điện vào ban ngày khi trời nắng, đôi khi nhiều đến mức lưới điện không thể xử lý hết và một phần năng lượng bị lãng phí.

Để giúp người dân Úc cắt giảm hóa đơn tiền điện và giảm bớt áp lực cho lưới điện, cơ quan quản lý năng lượng quốc gia đã công bố Gói Chia sẻ Năng lượng Mặt trời (SSO) vào tháng Giêng.

Từ tháng 7, các hộ tiêu thụ đủ điều kiện tại Queensland và New South Wales sẽ được hưởng 3 giờ sử dụng điện miễn phí trong khoảng từ 11 giờ sáng đến 2 giờ chiều, và tại Nam Úc là từ giữa trưa đến 3 giờ chiều, khi sản lượng điện mặt trời đạt đỉnh.

Chủ tịch Cơ quan Quản lý Năng lượng Úc (AER), bà Clare Savage, cho biết trọng tâm là chọn những khung giờ mà nhu cầu trên lưới điện ở mức thấp nhất. Bà nói: "Chúng tôi đã chọn những khung giờ đó sau khi thực hiện một số mô hình hóa khá chuyên sâu, bạn có thể hình dung... khi nào nhu cầu trong lưới điện là tối thiểu? Khi nào chúng ta có nhiều nắng nhất? Khi nào chúng ta có mức giá thấp nhất? Khi nào giá bán buôn thấp nhất? Khi nào giá mạng lưới (truyền tải/phân phối) thấp nhất?"

Tôi có thể nhận được điện miễn phí không?

Hiện tại, chỉ những khách hàng tại Queensland, New South Wales và Nam Úc có công tơ thông minh (smart meters) mới có thể hưởng lợi, nhưng chính phủ liên bang đang tham vấn với các bang khác để triển khai vào tháng 7 năm 2027.

Bà Savage cho biết mặc dù có chữ "Solar" (mặt trời) trong tên gọi, nhưng nó không liên quan gì đến việc sở hữu hệ thống điện mặt trời mái nhà, hay thậm chí là việc bạn có phải chủ sở hữu nhà hay không. Bà nói: "Một số người muốn cho rằng Gói Chia sẻ Năng lượng Mặt trời sẽ chỉ có lợi cho những người giàu có sở hữu xe điện và pin lưu trữ. Chắc chắn rằng họ sẽ có nhiều phụ tải hơn để có thể dịch chuyển, nhưng việc những người đó không sạc xe [trong thời gian nhu cầu cao điểm] cũng mang lại lợi ích cho tất cả mọi người."

Tôi có phải trả nhiều tiền hơn nếu không đăng ký không?

Gói SSO nhìn chung được cấu trúc giống như một biểu giá điện theo thời gian sử dụng (time-of-use tariff). Mặc dù khối 3 giờ giữa ngày là miễn phí, nhưng giá vào các thời điểm khác được điều chỉnh sao cho hóa đơn năm điển hình vẫn giữ ở mức tương đương. Tuy nhiên, các hộ gia đình vận hành thiết bị trong những giờ miễn phí đó có thể tiết kiệm được tiền.

Đã có những lo ngại khi chính sách này lần đầu được công bố rằng các nhà bán lẻ sẽ tăng giá ngoài khung giờ miễn phí, nhưng bà Savage cho biết chương trình đã được thiết lập để tránh tình trạng này. Bà giải thích rằng chi phí đã được tính toán vào Giá chào bán mặc định (DMO) – mức giá trần mà các nhà bán lẻ phải cung cấp cho khách hàng.

Để đảm bảo điều này, cơ quan quản lý tính toán chi phí điện trung bình trong cả ngày, nhưng thay vì chia đều cho toàn bộ ngày, chi phí đó sẽ được phân bổ vào các khoảng thời gian ngoài giờ điện miễn phí. Bà Savage cho biết điều đó có nghĩa là nếu mọi người không dịch chuyển nhiều lượng điện sử dụng sang giữa ngày, họ sẽ bị tính phí tương đương với mọi người, nhưng nếu họ có thể dịch chuyển nhiều hơn sang khoảng thời gian miễn phí, họ sẽ có thể tiết kiệm tiền.

Bà nói: "Điều đó thực sự giúp mang lại sự bảo vệ mang tính pháp lý cho khách hàng, để họ biết rằng mình sẽ không bị 'chặt chém' vào buổi sáng hoặc buổi chiều nếu quyết định sử dụng biểu giá chia sẻ năng lượng mặt trời và dịch chuyển một phần phụ tải của mình. Tôi nghĩ đó là một nguyên tắc quan trọng."

Bà cho biết chương trình này sẽ giúp tiết kiệm chi phí cho tất cả khách hàng sử dụng điện, bất kể họ có đăng ký gói cước này hay không. Nhu cầu thấp hơn vào đỉnh điểm buổi tối đồng nghĩa với việc sử dụng ít khí đốt đắt đỏ hơn, điều này sẽ giúp hạ giá điện trên toàn hệ thống. Bà nói: "Đối với mỗi người thực hiện dịch chuyển phụ tải, nó mang lại sự tiết kiệm hóa đơn cho tất cả chúng ta, đúng không? Bởi vì chúng ta làm phẳng biểu đồ phụ tải (load profile)."

Bà Savage nói: "Chi phí để duy trì một hệ thống có hình dạng như vậy là rất đắt đỏ. Hãy tưởng tượng chúng ta phải xây cầu Sydney Harbour đủ lớn để bạn không bao giờ gặp phải tình trạng tắc nghẽn trên đó? Tức là một chiếc ô tô không bao giờ phải khựng lại khi đi qua cầu. Bạn sẽ phải xây một cây cầu cực kỳ khổng lồ, đúng không? Nhưng nếu bạn có thể điều hòa thời điểm các xe đi qua cầu rải rác trong ngày, bạn có thể xây một cây cầu nhỏ hơn nhiều, và nó ít tốn kém hơn nhiều."

Nguồn năng lượng sẵn có để nhảy vào ứng cứu ngay tức khắc nhằm đáp ứng nhu cầu cao điểm vào buổi tối thường là khí đốt, và khí đốt thì rất đắt. Chúng ta đang sử dụng ít khí đốt hơn do nguồn cung năng lượng tái tạo ngày càng tăng, nhưng nó thường đắt đến mức gây ra tác động quá lớn đến hóa đơn.

 

Gói Chia sẻ Năng lượng Mặt trời được tạo ra để giải quyết tình trạng "lúc thừa lúc thiếu" (feast or famine) của nhu cầu bằng cách khuyến khích người tiêu dùng dịch chuyển một phần nhu cầu từ các đỉnh buổi tối sang ban ngày.

Về cơ bản, nó đơn giản như việc chuyển bất kỳ hoạt động thâm dụng điện nào sang khoảng thời gian miễn phí. Đối với những người ở nhà vào ban ngày, điều đó có nghĩa là bật máy rửa bát, máy giặt và máy điều hòa trong những khung giờ đó. Các thiết bị mới ngày càng trở nên "thông minh" hơn, nghĩa là chúng có thể được lập trình để tự động bật khi điện miễn phí hoặc được bật từ xa.

Tất nhiên, điều thực sự sẽ tạo nên sự thay đổi lớn là nếu phần lớn xe điện (EV) và pin lưu trữ được sạc trong những giờ đó.

Tôi có thể tiêu thụ bao nhiêu điện miễn phí? 

Khách hàng sẽ có thể truy cập tối đa 24 kWh điện miễn phí trong khung giờ hàng ngày, mức này tương đương với lượng tiêu thụ của một hộ gia đình 5 người trong một ngày, theo bà Savage. Bà nói: "Sẽ không có mức giá phạt nếu vượt quá mức đó. Nó chỉ chuyển về mức giá biên tại thời điểm đó. Không phải là nếu bạn vượt quá hạn mức đó, bạn sẽ bị trừng phạt."

Làm thế nào để đăng ký điện miễn phí? 

Gói SSO sẽ được áp dụng cùng với việc công bố mức trần giá điện của cơ quan quản lý (DMO) vào tháng 7. Những người tiêu dùng đủ điều kiện có thể đăng ký thông qua nhà bán lẻ điện của họ. Các nhà bán lẻ năng lượng lớn sẽ phải đưa SSO vào trong gói ưu đãi của họ.

Bà Savage cho biết người tiêu dùng sẽ phải chủ động lựa chọn tham gia chương trình – họ không thể bị ép buộc tham gia. Mặc dù chương trình dự kiến chính thức bắt đầu vào tháng 7, nhưng hiện đã có một số nhà bán lẻ cung cấp các gói "điện miễn phí". Bà Savage khuyên người tiêu dùng cần kiểm tra kỹ các điều khoản nhỏ trong bất kỳ ưu đãi nào và khuyên nên sử dụng công cụ so sánh miễn phí của cơ quan quản lý, mang tên Energy Made Easy.

Liệu điện miễn phí có còn ý nghĩa nếu chiến tranh ở Iran đẩy giá lên cao? 

Vào năm 2022, cuộc chiến ở Ukraine đã khiến giá nhiên liệu hóa thạch tăng vọt và đẩy giá điện lên cao. Câu hỏi đặt ra là liệu điều tương tự có xảy ra một lần nữa hay không.

Bà Savage nói rằng mặc dù bà lo ngại về tình hình ở Iran, nhưng ở giai đoạn này, nó không gây tác động đáng kể đến giá cả. "Chúng tôi đang theo dõi, chúng tôi lo ngại, nhưng ở giai đoạn này nó không gây tác động đáng kể. Tại thời điểm này, đối với tình hình ở Iran, chúng tôi đang ở trạng thái cảnh giác, không hoảng loạn."

"Chúng tôi đã thấy giá bán buôn giảm mạnh trong năm qua, đến mức ngay cả khi chúng có tăng nhẹ một chút do tình hình ở vùng Vịnh, chúng vẫn không cao hơn mức giá của, ví dụ như một năm trước. Và chúng ta đã có nhiều năng lượng tái tạo hơn trong hệ thống so với năm 2022."

 

Bà cho biết trong khi giá điện của Úc vẫn chịu ảnh hưởng từ giá nhiên liệu hóa thạch quốc tế, tình hình hiện nay đã khác so với năm 2022. "Một trong những điều thực sự thách thức vào năm 2022 là chúng ta đã gặp đợt lũ lụt rất tồi tệ trong mùa hè. Và chúng ta đã có rất nhiều mỏ than bị ngập hoặc ẩm ướt, sản lượng than nội địa của chính chúng ta bị gián đoạn. Các nhà máy thủy điện cũng không thể phát điện như mong muốn do nguy cơ lũ lụt. Chúng ta đã bị hạn chế rất nhiều về năng lượng; cùng lúc đó, chúng ta còn gặp cuộc khủng hoảng với Ukraine. Vì vậy, tình hình hiện nay đã khác, nhưng chúng ta vẫn rất dễ bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu hóa thạch."

Sự biến động thấp và lượng năng lượng tái tạo nhiều hơn trong lưới điện đã kéo giá điện bán buôn xuống, điều này có thể đang phản ánh vào hóa đơn của người tiêu dùng.

Cơ quan Quản lý Năng lượng Úc sẽ công bố bản dự thảo Giá chào bán mặc định (DMO) cho giai đoạn 2026-27, áp dụng cho hầu hết bờ biển phía Đông nước Úc, vào thứ Năm tới. Bang Victoria đã công bố dự thảo của mình vào thứ Năm tuần trước, đề xuất rằng giá cho khách hàng hộ gia đình sẽ giảm khoảng 3% so với năm trước.

Nguồn:

ABC