Thị trường bán lẻ năng lượng của châu Âu và quá trình dịch chuyển sang điện khí hóa: giá cả, khả năng chi trả và tính linh hoạt của người tiêu dùng

Khi châu Âu tiến tới quá trình điện khí hóa sâu rộng hơn, các thị trường bán lẻ năng lượng sẽ ngày càng định hình chi phí và cơ hội cho người tiêu dùng. Cách thức định giá điện năng và cách người tiêu dùng có thể phản ứng trước sự thay đổi giá cả sẽ ảnh hưởng đến việc liệu các hộ gia đình có được hưởng lợi về mặt tài chính từ quá trình chuyển dịch này hay không.

Báo cáo Giám sát năm 2026 về các thị trường bán lẻ năng lượng xem xét hóa đơn tiền điện, khả năng chi trả, và ý nghĩa của quá trình dịch chuyển sang điện khí hóa đối với người tiêu dùng.

Hoạt động giám sát đã phát hiện những xu hướng gì?

- Hóa đơn năng lượng vẫn ở mức cao hơn so với năm 2020. Giá bán lẻ đã tăng mạnh sau cuộc khủng hoảng năng lượng giai đoạn 2021-2022 và vẫn duy trì ở mức cao. Trong năm 2025, các hộ gia đình tại EU chi trung bình 840 euro cho tiền điện và 1.170 euro cho tiền khí đốt.

- Chi tiêu cho tiền điện của hộ gia đình dao động từ 1,2% đến 3,9% thu nhập trung vị trên toàn EU, phản ánh sự khác biệt về giá cả, mức tiêu thụ và thu nhập giữa các hộ gia đình.

- Tỷ lệ giá điện trên giá khí đốt ở mức cao có thể làm suy yếu động lực điện khí hóa. Giá điện vẫn tương đối cao so với giá khí đốt, khiến các hộ gia đình e ngại chuyển sang sử dụng các công nghệ chạy điện. Phí sử dụng lưới điện, thuế và chi phí đầu tư ban đầu thường càng làm nới rộng thêm khoảng cách giá này.

- Phần lớn người tiêu dùng chưa được hưởng lợi từ tính linh hoạt. Chỉ 7% hộ gia đình tại EU sử dụng hợp đồng giá điện động. Hơn 80% hộ gia đình tại chín quốc gia đang sử dụng hợp đồng điện đơn nhất, giá cố định, thời hạn cố định. Điều này hạn chế khả năng tiếp cận của họ với các tín hiệu giá thay đổi và cơ hội tiết kiệm chi phí tiềm năng. Việc triển khai công tơ điện tử thông minh cũng không đồng đều: 66% khách hàng được khảo sát đã lắp đặt công tơ thông minh, nhưng tỷ lệ này vẫn dưới 20% tại một số quốc gia.

- Tiêu thụ linh hoạt có thể giúp giảm hóa đơn tiền điện. Phân tích của Cơ quan Hợp tác giữa các Cơ quan Điều tiết Năng lượng Châu Âu (ACER) cho thấy việc chuyển sang giá điện động và dịch chuyển tiêu thụ sang các khung giờ có giá thấp hơn có thể giúp các hộ gia đình tiết kiệm trung bình 20% (khoảng 120 euro) trên hóa đơn tiền điện trong năm 2025.

- Cần tăng cường giám sát hợp đồng để đánh giá kết quả đối với người tiêu dùng. Cần có dữ liệu hợp đồng đầy đủ và có thể so sánh được hơn để đánh giá tác động của thị trường đối với người tiêu dùng châu Âu.

Nhìn về phía trước

Quá trình điện khí hóa sẽ làm gia tăng mức tiêu thụ điện năng và thay đổi cách thức cũng như thời điểm người tiêu dùng sử dụng năng lượng, từ đó tạo ra những thách thức mới đối với các thị trường bán lẻ năng lượng.

Ba lĩnh vực sau đây sẽ đặc biệt quan trọng:

- Làm cho điện khí hóa trở nên hấp dẫn hơn về mặt tài chính. Giá điện bán lẻ so với giá nhiên liệu hóa thạch, hiệu suất công nghệ và chi phí đầu tư ban đầu sẽ định hình động lực để chuyển sang sử dụng điện.

- Đảm bảo đầu tư mạng lưới điện mang lại giá trị thực sự cho người tiêu dùng. Công tác quy hoạch và sử dụng hiệu quả các lưới điện hiện có sẽ giúp kiểm soát chi phí và bảo vệ khả năng chi trả tiền điện khi đầu tư mạng lưới gia tăng.

- Tăng cường giám sát các hợp đồng bán lẻ năng lượng để hiểu rõ lựa chọn của người tiêu dùng. Dữ liệu tốt hơn về các loại hợp đồng mà người tiêu dùng thực sự lựa chọn sẽ giúp hiểu rõ liệu các tín hiệu giá và lựa chọn phù hợp có sẵn có hay không khi mô hình tiêu thụ thay đổi.

Tải báo cáo tại:  2026_MR_RETAIL_V4 
Nguồn: CEER