TÓM TẮT TỔNG QUAN

Là mạng lưới liên kết chặt chẽ nhất thế giới, các lưới điện châu Âu là thành phần cốt lõi trong an ninh năng lượng của Liên minh châu Âu (EU). Báo cáo này chứng minh vai trò then chốt và tầm quan trọng ngày càng gia tăng của các Đơn vị Vận hành Lưới Phân phối (DSO) đối với khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng châu Âu. Cùng với quá trình chuyển đổi của hệ thống năng lượng, các đơn vị vận hành lưới phân phối đã phát triển thành các DSO chủ động, với trách nhiệm ngày càng lớn hơn trong việc củng cố khả năng chống chịu của hệ thống và độ tin cậy cung cấp năng lượng, phối hợp cùng các Đơn vị Vận hành Lưới Truyền tải (TSO). Bằng cách tích hợp 70% năng lượng tái tạo và kết nối các Nguồn Năng lượng Phân tán (DER) như xe điện (EV) và bơm nhiệt, các DSO đóng vai trò ngày càng lớn trong việc củng cố tính độc lập năng lượng của EU và trong việc hợp tác với các TSO nhằm đảm bảo an ninh cung cấp điện thông qua việc củng cố khả năng chống chịu của hệ thống - tức là khả năng phòng ngừa, ứng phó và phục hồi trước các sự cố gián đoạn trong khi vẫn duy trì vận hành cân bằng và đáng tin cậy.

Hơn nữa, không chỉ dừng lại ở an ninh cung cấp điện theo nghĩa vật lý, các DSO ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc thiết kế và triển khai các biện pháp ứng phó với các thách thức bên ngoài ngày càng gia tăng về an ninh mạng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Vai trò của các DSO cần được nhìn nhận trong bối cảnh khung khả năng chống chịu đang phát triển của EU, đặc biệt là Chỉ thị về An ninh Hệ thống Mạng và Thông tin (2022/2555/EU, NIS2), Chỉ thị về Khả năng Chống chịu của các Thực thể Năng lượng Trọng yếu (2022/2557/EU, Chỉ thị CER), và Bộ Quy tắc Lưới điện về An ninh mạng trong lĩnh vực điện lực (2024/1366/EU, NC CS) - các văn bản này chuyển dịch trọng tâm an ninh năng lượng của EU từ việc chỉ tập trung thuần túy vào an ninh cung cấp điện sang một phương pháp tiếp cận toàn diện đối với mọi loại rủi ro (all-hazard approach). Trong bối cảnh môi trường địa chính trị ngày càng bất ổn, vận hành lưới phân phối có khả năng chống chịu tốt và các biện pháp an ninh do đó là yếu tố then chốt để bảo vệ hạ tầng lưới điện trước các cuộc tấn công vật lý và tấn công mạng - trong đó số lượng tấn công mạng đã tăng gấp đôi trong giai đoạn 2020-2022 tại lĩnh vực điện lực. Các DSO cũng đang đối mặt với tần suất ngày càng tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan, vốn đã gây ra thiệt hại kinh tế hơn 145 tỷ EUR trên toàn EU. Để ứng phó hiệu quả với các sự kiện như vậy, việc đảm bảo chuỗi cung ứng thiết bị an toàn, có giá cả hợp lý và sẵn có là yếu tố thiết yếu nhằm củng cố hạ tầng lưới điện và phản ứng kịp thời trước các tình huống khẩn cấp. Do đó, báo cáo áp dụng một phương pháp tiếp cận mang tính chiến lược, làm sáng tỏ các thách thức đối với khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng EU và vai trò của các DSO trong việc giải quyết những thách thức này.

Báo cáo này được xây dựng dựa trên Tầm nhìn Kỹ thuật (Technical Vision) công bố vào tháng 1 năm 2025, và được phát triển song song với quá trình phân tích đang diễn ra do Nhóm Chuyên gia Đặc biệt (ad-hoc expert group) của DSO Entity chủ trì về sự cố xảy ra tại Bán đảo Iberia vào tháng 4 năm 2025.

Tóm lược, báo cáo đề cập đến các nội dung sau:

• - Báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết phải áp dụng một góc nhìn rộng hơn và mang tính dự báo dài hạn hơn, tập trung sâu sát hơn vào khả năng chống chịu của hệ thống (bao gồm cả trong quy định kinh tế) nhằm củng cố an ninh năng lượng của EU trong dài hạn, đặc biệt liên quan đến vai trò của lưới điện.
• - Báo cáo làm sáng tỏ cách thức lưới phân phối điện ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng EU.
• - Báo cáo chứng minh trách nhiệm ngày càng gia tăng của các DSO trong việc duy trì ổn định hệ thống và năng lượng đáng tin cậy, phối hợp cùng các TSO trong bối cảnh hệ thống năng lượng đang thay đổi.
• - Báo cáo làm nổi bật cách thức các DSO cần thích ứng với các thách thức bên ngoài mới thông qua một phương pháp tiếp cận toàn diện đối với mọi loại rủi ro (all-hazard approach), bằng việc chủ động củng cố an ninh mạng và phát triển các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Cuối cùng, trong bối cảnh thảo luận ở cấp EU về những gì cần thiết cho một kiến trúc an ninh năng lượng đã được điều chỉnh phù hợp, báo cáo nhấn mạnh rằng đầu tư đầy đủ vào việc gia tăng khả năng chống chịu của lưới điện là một phương án không hối tiếc (non-regret option), và do đó cần có một khung quy định thích ứng và mang tính dự báo dài hạn để thiết lập các điều kiện phù hợp thông qua phương pháp đầu tư mang tính chủ động, đón đầu. Báo cáo cũng nhấn mạnh tầm quan trọng thiết yếu của việc triển khai hiệu quả các quy định hiện hành của EU nhằm củng cố khả năng chống chịu của hệ thống và ngăn ngừa sự chậm trễ trong quá trình khử carbon. Xét đến tầm quan trọng ngày càng gia tăng của các DSO đối với khả năng chống chịu của hệ thống, báo cáo cuối cùng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác thực chất giữa TSO và DSO nhằm đảm bảo phương pháp tiếp cận hệ thống của các hệ thống (system-of-systems approach) áp dụng cả cho lĩnh vực an ninh năng lượng, và cách thức sự tham gia mạnh mẽ hơn của DSO Entity cần được xem xét ở cấp EU khi đánh giá các sự cố an ninh trên phạm vi toàn EU.

Tải báo cáo đầy đủ tại: 1775465857028 

Nguồn: DSO Entity