Tổng quan bối cảnh
Quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu đang bước vào một giai đoạn mang tính bước ngoặt. Việc chỉ đơn thuần mở rộng quy mô công suất năng lượng tái tạo sẽ không đủ để đáp ứng các mục tiêu khí hậu; một cuộc cải tổ mang tính hệ thống là điều bắt buộc. Dựa trên Đồng thuận UAE tại COP28 (mục tiêu tăng gấp ba công suất năng lượng tái tạo và tăng gấp đôi hiệu quả năng lượng vào năm 2030), báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết của một lộ trình toàn diện nhằm loại bỏ dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Các Trụ cột Chiến lược Chính:
- Điện khí hóa là Động lực Chuyển đổi Cốt lõi:
- Điện năng phải trở thành dạng năng lượng chủ đạo trong hệ thống. Tỷ trọng điện trong Tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng (TFEC) cần tăng từ 23% hiện nay lên 35% vào năm 2035 và vọt lên mức trên 50% vào năm 2050. Sự gia tăng phụ tải này được dẫn dắt bởi ba lĩnh vực chính: tòa nhà (đạt tỷ lệ điện khí hóa 75% vào năm 2050 thông qua bơm nhiệt và thiết bị điện), giao thông vận tải (trên 45% nhờ sự bùng nổ của xe điện), và công nghiệp (trên 40% thông qua điện khí hóa trực tiếp và gián tiếp bằng hydro).
- Mệnh lệnh Đầu tư Lưới điện và Lưu trữ:
- Sự gia tăng nhu cầu điện đòi hỏi một sự nâng cấp và mở rộng khổng lồ về cơ sở hạ tầng. Vốn đầu tư hàng năm cho lưới điện toàn cầu phải tăng gấp đôi, từ 0,5 nghìn tỷ USD (2025) lên 1 nghìn tỷ USD trong giai đoạn 2026-2035 và 1,2 nghìn tỷ USD trong giai đoạn 2036-2050, đạt tổng mức đầu tư lũy kế là 29 nghìn tỷ USD vào năm 2050. Song song đó, công suất lưu trữ năng lượng toàn cầu phải tăng từ 416 GW (2025) lên mức khổng lồ 6.859 GW (2050) nhằm đáp ứng nhu cầu linh hoạt (flexibility needs) hàng ngày của hệ thống điện, dự kiến sẽ tăng từ 7% lên 30% tổng nhu cầu điện.
- Chiến lược Phân hóa theo Khu vực:
- Các lộ trình điện khí hóa sẽ khác nhau tùy theo từng khu vực, phản ánh sự khác biệt về cấu trúc kinh tế, nguồn tài nguyên và mức độ tiếp cận năng lượng. Việc tăng cường liên kết lưới điện xuyên biên giới là công cụ thiết yếu giúp các quốc gia vượt qua giới hạn về cấu trúc và tối ưu hóa nguồn lực.
- Vai trò của Nhiên liệu Bền vững:
- Đối với các lĩnh vực khó điện khí hóa trực tiếp (như hàng không, hàng hải và một số quy trình công nghiệp nặng), nhiên liệu bền vững (hydro sạch, nhiên liệu sinh học) vẫn đóng vai trò bổ trợ mang tính sống còn để loại bỏ hoàn toàn khí thải.
- Khung Chính sách và Quản trị:
- Để đảm bảo một quá trình chuyển dịch công bằng và trật tự, các chính phủ cần loại bỏ trợ cấp nhiên liệu hóa thạch, cải cách thiết kế thị trường điện để tích hợp tốt hơn năng lượng tái tạo biến thiên (VRE) và cung cấp dịch vụ linh hoạt, đồng thời đẩy mạnh đào tạo lực lượng lao động.
Kết luận: Quá trình chuyển dịch không chỉ là việc bổ sung nguồn điện sạch, mà là tái thiết kế toàn bộ hệ thống năng lượng để trở nên linh hoạt, hiệu quả và đáng tin cậy hơn. Sự kết hợp đồng bộ giữa năng lượng tái tạo, điện khí hóa sâu rộng và lưới điện thông minh chính là chìa khóa để chấm dứt kỷ nguyên nhiên liệu hóa thạch.
Nguồn: IRENA
Viết bình luận
Các trường bắt buộc được đánh dấu *