Tóm tắt tổng quát

Thập kỷ này sẽ chứng kiến quá trình phi phát thải carbon (decarbonisation) đáng kể trong việc cung ứng điện của EU. Những thay đổi mạnh mẽ đang diễn ra, được thúc đẩy bởi sự triển khai nhanh chóng theo kỳ vọng các nguồn phát điện gió và điện mặt trời tại tất cả các Quốc gia Thành viên nhằm ứng phó với cuộc chiến của Nga tại Ukraine và cam kết của Châu Âu trở thành lục địa phát thải ròng bằng không vào năm 2050 (được thể hiện trong chương trình 'Fit-for-55' và mục tiêu khí hậu sắp tới của EU cho năm 2040).

Các kế hoạch năng lượng và khí hậu quốc gia (NECP) 10 năm mới nhất của các Quốc gia Thành viên, đang được đệ trình lên Ủy ban Châu Âu (EC) tại thời điểm viết tài liệu này, cho thấy sự tăng trưởng theo kế hoạch đáng chú ý, thường ở mức ba chữ số, trong việc sử dụng hai nguồn năng lượng tái tạo này ở một số quốc gia. Sản lượng điện tái tạo phải tăng gấp đôi vào năm 2030. Để quản lý sản lượng điện phụ thuộc vào thời tiết, hệ thống năng lượng phải cung cấp các nguồn lực linh hoạt (flexibility resources) đầy đủ ở quy mô lớn từ cả phía cầu và phía cung.

Tính linh hoạt là khả năng của hệ thống điện EU trong việc điều chỉnh theo sự biến động của quá trình phát và tiêu thụ năng lượng.

Việc thực hiện chuyển dịch năng lượng một cách hiệu quả sẽ đòi hỏi sự cải thiện mang tính hệ thống, hiệu quả và công bằng trên toàn bộ hệ thống năng lượng. Bản phân tích này của Cơ quan Môi trường Châu Âu (EEA) và Cơ quan Hợp tác các Cơ quan Quản lý Năng lượng EU (ACER) phác thảo các yếu tố chính của thách thức về tính linh hoạt (cần tăng gấp đôi tính linh hoạt vào năm 2030) trong một hệ thống điện EU ngày càng giảm phát thải carbon. Tài liệu xác định các đòn bẩy linh hoạt (flexibility levers) then chốt. Tài liệu kêu gọi các Quốc gia Thành viên đánh giá và khai phá tiềm năng của các nguồn lực linh hoạt như đáp ứng phía cầu (demand response). Tài liệu nhận thấy cơ hội cho một vai trò mới quan trọng của các kế hoạch NECP, cùng với các dự báo phát thải khí nhà kính quốc gia lưỡng niên với các thông số năng lượng đầy đủ hơn, như những công cụ hữu ích cho sự hợp tác khu vực để dự báo và đáp ứng tốt hơn nhu cầu linh hoạt của các Quốc gia Thành viên. Tài liệu chỉ ra vai trò quan trọng của các đường dây liên kết (interconnectors) trong việc hỗ trợ các giải pháp linh hoạt xuyên biên giới. Tài liệu gợi ý rằng các nhà hoạch định chính sách nên phối hợp các cách tiếp cận trong việc đánh giá và sử dụng tất cả các đòn bẩy linh hoạt xuyên biên giới khi phù hợp. Các kết quả chính được tóm tắt trong khung bên dưới.

Tóm tắt và Khuyến nghị

1. Việc tăng cường an ninh năng lượng của Châu Âu và giải quyết biến đổi khí hậu là các mục tiêu tương thích với nhau, nhưng để thực hiện được chúng đòi hỏi những thay đổi cấp bách để thích ứng hệ thống năng lượng. Sự tham gia của các nhà hoạch định chính sách cấp EU và quốc gia, các cơ quan quản lý, các đơn vị vận hành lưới điện và người sử dụng sẽ là yếu tố then chốt.

2. Việc đẩy nhanh triển khai năng lượng tái tạo là cần thiết nhưng cũng mang lại những thách thức. Hệ thống năng lượng phải thích ứng ở quy mô lớn để cung cấp các nguồn lực linh hoạt đầy đủ (từ cả phía cầu và phía cung) nhằm điều chỉnh theo nguồn cung điện tái tạo luôn biến động. Hiện nay, phần lớn tính linh hoạt hỗ trợ cho năng lượng tái tạo được huy động từ nhiên liệu hóa thạch.

3. Thách thức về tính linh hoạt là rất đáng kể - cần gấp đôi lượng linh hoạt hiện nay vào năm 2030 - đòi hỏi một sự kết hợp rộng rãi các nguồn lực linh hoạt (sạch) và các chính sách hỗ trợ. Tốc độ gia tăng tính linh hoạt cần phải tương xứng với tốc độ gia tăng năng lượng tái tạo

Giải pháp là gì?

1. Năng lượng tái tạo mang lại lợi ích kép: giảm thiểu biến đổi khí hậu và đồng thời tăng cường sự độc lập năng lượng của Châu Âu.

2. Các nguồn lực linh hoạt đầy hứa hẹn và thân thiện với khí hậu đã tồn tại (ví dụ: đáp ứng phía cầu hoặc lưu trữ năng lượng) và phải được khai phá thêm.

3. Hệ thống điện liên kết của Châu Âu cũng là một phần của giải pháp, cho phép huy động tính linh hoạt - và năng lượng tái tạo - xuyên biên giới.

4. Một cách tiếp cận phối hợp "huy động mọi nguồn lực" (all-hands-on-deck) để có các đánh giá quốc gia bổ trợ cho nhau về nhu cầu linh hoạt và các chính sách chung xuyên biên giới có thể mang lại những lợi ích mở rộng

5. Hệ thống năng lượng của Châu Âu phải thay đổi theo ít nhất hai hướng chính:

• Sử dụng quy hoạch và vận hành phối hợp hệ thống năng lượng để quản lý đồng thời việc phi phát thải carbon và an ninh cung ứng:

   

  • Thường xuyên đánh giá nhu cầu linh hoạt của hệ thống điện ở cấp độ EU và tăng cường phối hợp các cách tiếp cận quốc gia thông qua Kế hoạch Năng lượng và Khí hậu Quốc gia (NECP) và các dự báo khí nhà kính quốc gia trong các báo cáo tiến độ lưỡng niên. Có cơ hội để các kế hoạch NECP và các dự báo phát triển dựa trên sự hợp tác khu vực nhằm giúp các Quốc gia Thành viên đáp ứng tốt hơn nhu cầu linh hoạt.

  • Chia sẻ điện năng rộng rãi hơn bằng cách mở rộng công suất truyền tải xuyên biên giới và cải thiện vận hành các hệ thống và thị trường liên kết.

  • Tối ưu hóa điện khí hóa trên tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế như tòa nhà và giao thông, đồng thời tăng cường cơ hội cho lưu trữ năng lượng. Điện khí hóa trực tiếp với năng lượng tái tạo là một trong những cách hiệu quả nhất để phi phát thải carbon ở phía cầu.
•  

• Tạo cơ chế khuyến khích cho người tiêu dùng chủ động điều chỉnh mức tiêu thụ khi cần thiết và để hệ thống lưu trữ vận hành một cách linh hoạt. Ngoài ra:

   

  • Tối đa hóa tiềm năng được mang lại từ các tín hiệu thị trường và phí mạng lưới phản ánh chi phí (cost reflective network charges) để cho phép người tiêu dùng từ tất cả các lĩnh vực được hưởng lợi về tài chính từ việc thay đổi mô hình tiêu thụ của họ.

  • Xóa bỏ các rào cản gia nhập và tạo ra các khung đầu tư hỗ trợ để cho phép các nguồn lực linh hoạt nhỏ, tương thích với khí hậu tham gia vào tất cả các thị trường điện một cách bình đẳng với các nguồn linh hoạt tập trung truyền thống.

  • Cải thiện việc cung cấp thông tin cho các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ để giúp họ vượt qua các gói cung cấp năng lượng ngày càng phức tạp, bao gồm cả về hiệu quả năng lượng, và đưa ra các quyết định phù hợp và có đầy đủ thông tin

Nguồn: TH-04-23-970-EN-N_Flexibility_solutions_report_FINAL