Những phát hiện chính:

Các chính phủ đang triển khai các biện pháp nhằm củng cố an ninh năng lượng, nhưng cần có những hành động quyết liệt hơn và sự hợp tác khu vực chặt chẽ hơn khi nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ

Những gián đoạn trong dòng vận chuyển dầu và khí đốt qua Eo biển Hormuz đã phơi bày các rủi ro mang tính cấu trúc nghiêm trọng trong lĩnh vực năng lượng của Đông Nam Á, theo báo cáo mới của IEA, đòi hỏi hành động mạnh mẽ hơn để củng cố an ninh năng lượng và khả năng chi trả khi mức tiêu thụ năng lượng của khu vực tăng vọt.

Báo cáo Triển vọng Năng lượng Đông Nam Á phiên bản 2026, được công bố hôm nay, cung cấp đánh giá toàn diện về các diễn biến năng lượng mới nhất trên toàn khu vực, cùng với các dự báo cập nhật cho các thập kỷ tới. Báo cáo phân tích các xu hướng năng lượng tại 11 quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Khi các vấn đề an ninh năng lượng ngày càng được ưu tiên cao hơn trong chương trình hành động chính sách của các quốc gia Đông Nam Á và các khu vực khác, báo cáo năm nay phân tích quỹ đạo phát triển của khu vực trước khi xảy ra cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại do xung đột tại Trung Đông gây ra — đồng thời xem xét các tác động tiềm tàng của cuộc khủng hoảng này đối với các ưu tiên chính sách và chiến lược đầu tư.

Báo cáo nhấn mạnh mức độ phơi nhiễm của Đông Nam Á trước cuộc khủng hoảng hiện tại. Trung Đông chiếm 60% lượng dầu thô nhập khẩu của khu vực, và gần một nửa lượng sản phẩm dầu được tinh chế hoặc tiêu thụ tại Đông Nam Á có nguồn gốc từ dầu thô Trung Đông. Do đó, việc gần như tê liệt hoạt động vận chuyển năng lượng qua Eo biển Hormuz đã gây ra những hậu quả lớn đối với các quốc gia trong khu vực — dẫn đến thiếu hụt nguyên liệu đầu vào cho ngành hóa dầu, các sản phẩm hóa chất, và khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) mà nhiều hộ gia đình sử dụng để đun nấu.

Hiện tại, các chính phủ đang tập trung quản lý các tác động ngắn hạn bằng cách áp dụng các biện pháp khẩn cấp nhằm hạn chế nhu cầu, chẳng hạn như khuyến khích người dân làm việc từ xa và sử dụng phương tiện giao thông công cộng. Tuy nhiên, dựa trên quỹ đạo phát triển của khu vực trước khủng hoảng, báo cáo cho rằng việc giải quyết những điểm yếu sâu xa hơn trong hệ thống năng lượng — vốn đã bị cuộc khủng hoảng phơi bày — sẽ có vai trò quan trọng không kém. Chi phí nhập khẩu năng lượng của Đông Nam Á được dự báo đạt 160 tỷ USD trong năm nay. Con số này sẽ tiếp tục tăng trong các thập kỷ tới, có thể lên đến 400 tỷ USD, tương đương 5% quy mô kinh tế khu vực vào giữa thế kỷ, dựa trên các chính sách hiện hành.

"Đông Nam Á là khu vực then chốt định hình các xu hướng năng lượng toàn cầu và được dự báo sẽ chiếm 20% mức tăng trưởng nhu cầu năng lượng thế giới trong thập kỷ tới, chỉ xếp sau Ấn Độ. Cuộc khủng hoảng năng lượng đã phơi bày những điểm yếu mang tính cấu trúc trong lĩnh vực năng lượng của khu vực, cần được giải quyết nhanh chóng và triệt để," ông Fatih Birol, Giám đốc Điều hành IEA, phát biểu. "Đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và tuyến đường vận chuyển hiện là ưu tiên trung tâm, với việc triển khai các loại nhiên liệu và công nghệ khác nhau, điện khí hóa và nâng cao hiệu quả năng lượng đóng vai trò là những công cụ quan trọng để giảm mức độ phụ thuộc nhập khẩu và củng cố khả năng chống chịu của hệ thống. Hợp tác khu vực chặt chẽ hơn cũng sẽ mang lại những lợi ích lớn. IEA — đơn vị đã thành lập Trung tâm Hợp tác Khu vực đầu tiên tại Singapore vào năm ngoái — sẽ tiếp tục hỗ trợ các quốc gia trong khu vực điều chỉnh chiến lược của mình, trong đó việc hoạch định chính sách cẩn trọng và cân bằng là yếu tố then chốt để cải thiện an ninh năng lượng, khả năng chi trả và tính bền vững."

Báo cáo cho thấy đang xuất hiện xu hướng ưu tiên các nguồn năng lượng sẵn có trong nước, mặc dù các lựa chọn chiến lược có sự khác biệt giữa các quốc gia. Một số quốc gia có thể lựa chọn khai thác các nguồn tài nguyên dầu khí trong nước chưa được tận dụng, tuy nhiên báo cáo nhận định dòng vốn đầu tư sẽ chảy nhiều hơn vào các phương án khác. Công suất nguồn điện tái tạo đã được dự báo sẽ tăng gần gấp ba trong một thập kỷ theo các chính sách hiện hành, và đã xuất hiện những tín hiệu sớm về động lực bổ sung trong việc triển khai điện mặt trời. Philippines đã trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Trung Quốc về sản phẩm điện mặt trời trong quý I năm 2026, với lượng nhập khẩu cao gấp khoảng ba lần so với cùng kỳ năm 2025. Than đá — vẫn đang đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực năng lượng của khu vực — cũng có thể nhận được sự hỗ trợ bổ sung nhất định từ sự chú trọng mới đối với an ninh năng lượng. Điện hạt nhân là phương án đa dạng hóa nguồn điện trong dài hạn tại Đông Nam Á và đang nhận được sự quan tâm ngày càng tăng tại một số quốc gia, song vai trò của điện hạt nhân sẽ phụ thuộc vào việc đẩy nhanh tiến độ triển khai và kiểm soát thời gian xây dựng kéo dài.

Điện năng ngày càng đóng vai trò trung tâm trong tương lai năng lượng của Đông Nam Á, với nhu cầu điện đã tăng trưởng nhanh gấp hai lần so với tổng mức tiêu thụ năng lượng. Nhu cầu điện tăng nhanh đến năm 2050 trong tất cả các kịch bản của báo cáo — chỉ riêng trong thập kỷ tới, mức tăng đã tương đương với tổng sản lượng điện hiện nay của Nhật Bản. Sự tăng trưởng này được thúc đẩy bởi sự gia tăng dân số và phát triển kinh tế — vốn là nền tảng cho tăng trưởng các ngành công nghiệp nhẹ — cùng với nhu cầu làm mát ngày càng tăng. Số lượng máy điều hòa không khí dân dụng trong khu vực được dự báo sẽ tăng gấp ba lần vào năm 2035. Sự gia tăng tỷ lệ sử dụng xe điện cũng góp phần vào xu hướng này. Hiện nay, một trong năm xe ô tô được bán ra tại Đông Nam Á là xe điện, và đã có những dấu hiệu cho thấy các chính sách hỗ trợ bổ sung dành cho xe điện đang được đưa ra nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng hiện tại.

Trong bối cảnh đó, báo cáo nhấn mạnh dư địa cho các hành động chính sách mạnh mẽ hơn về hiệu quả năng lượng — một giải pháp tiết kiệm chi phí để củng cố khả năng chống chịu của hệ thống cả trong cuộc khủng hoảng hiện tại và về dài hạn. Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng một phản ứng khu vực có sự phối hợp chặt chẽ hơn đối với các thách thức năng lượng hiện tại có thể mang lại những lợi ích đáng kể. Điều này áp dụng cho lĩnh vực điện — nơi dự án Lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid) có thể mang lại khoản tiết kiệm chi phí và nâng cao an ninh cung cấp điện — cũng như đối với an ninh dầu mỏ và các chiến lược công nghiệp, nơi việc tăng cường đối thoại có thể giúp các quốc gia phát huy thế mạnh riêng của mình.

Tải báo cáo đầy đủ tại: SoutheastAsiaEnergyOutlook2026 

Nguồn: IEA